Kadr po kadrze. Kluby filmowe Juliana Zawiszy

Legnica od wielu lat zajmuje szczególne miejsce na filmowej mapie Polski. Miasto stało się planem zdjęciowym wielu znanych produkcji, a jego historia i architektura inspirowały twórców filmowych z Polski i zagranicy. Z Legnicą związani są również wybitni reżyserzy, aktorzy i ludzie kina, których dorobek rozsławił miasto daleko poza jego granicami.

Jednak historia legnickiego filmu to nie tylko wielkie produkcje, zawodowe ekipy filmowe i nazwiska znane z kinowych ekranów. Równolegle, często poza głównym nurtem, rozwijał się ruch filmu amatorskiego – środowisko ludzi, dla których kino było przede wszystkim pasją, sposobem wyrażania siebie i narzędziem edukacji. Powstawały Amatorskie Kluby Filmowe, organizowano warsztaty, a kolejne pokolenia młodych ludzi uczyły się obsługiwać kamerę, montować filmy i opowiadać świat obrazem.

Nazwiskiem, które spaja historię legnickiego ruchu filmowego, jest Julian Zawisza – legniczanin, instruktor filmowy, animator kultury, fotograf, grafik i wychowawca wielu pokoleń twórców. Już jako nastolatek założył swój pierwszy klub filmowy, a od początku lat siedemdziesiątych konsekwentnie rozwijał lokalny ruch filmu amatorskiego. Był twórcą i opiekunem legnickich Amatorskich Klubów Filmowych „Akt”, „Laterna Magica”, „Szklane Oko” oraz szkolnego klubu filmowego „LegFilm”. Swoją działalność rozwijał również poza Legnicą, zakładając AKF „Mini-Film” w Prochowicach i AKF „Lubin” w Lubinie. Był także współtwórcą reaktywacji klubów filmowych w regionie – „Stopklatka” w Jaworze oraz „Koniec” w Wołowie.

Najważniejszym z jego przedsięwzięć stała się powołana w 1992 roku Letnia Akademia Filmowa – autorski program edukacyjny, który przez kolejne lata zgromadził ponad dwa tysiące uczestników z Polski i zagranicy. Podczas warsztatów młodzi filmowcy uczyli się wszystkich etapów pracy nad filmem – od pomysłu i scenariusza po realizację i montaż. W ramach Akademii powstało około 1700 etiud i filmów, a wielu jej uczestników kontynuowało edukację w szkołach filmowych, w tym w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, wiążąc swoje życie zawodowe z kinem, telewizją i kulturą.

Pod opieką artystyczną Juliana Zawiszy powstało ponad 300 filmów, a łącznie pod jego kierownictwem zrealizowano blisko 900 produkcji. Sam jest autorem ponad 120 filmów krótkometrażowych nagradzanych na festiwalach krajowych i międzynarodowych. Jako instruktor, organizator festiwali, juror i działacz Federacji Amatorskich Klubów Filmowych oraz Federacji Twórców Filmów Niezależnych przez dziesięciolecia współtworzył polski ruch filmu niezależnego. Filmy realizowane przez niego i jego wychowanków prezentowano m.in. w Nowym Jorku, Los Angeles, Tokio, Berlinie, Neapolu czy podczas EXPO 2000 w Hanowerze.

Dorobek Juliana Zawiszy został doceniony przez liczne instytucje krajowe i międzynarodowe. Za działalność na rzecz kultury, filmu i edukacji artystycznej otrzymał m.in. Złoty Medal Zasłużony dla Kultury Polskiej, Minister Kultury i Sztuki RP przyznał mu odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”, Srebrną Odznakę Federacji Twórców Filmów Niezależnych (FTFN), a także Złoty Medal UNICA (Union Internationale du Cinéma). Szczególnym wyróżnieniem był również Złoty Medal UNICA przyznany klubowi filmowemu Laterna Magica, którego był twórcą i wieloletnim instruktorem. Za zasługi dla miasta otrzymał odznakę „Zasłużony dla Legnicy”. Uhonorowany został również Nagrodą Pary Prezydenckiej Bronisława i Anny Komorowskich za wybitne osiągnięcia w twórczości dla dzieci i młodzieży, będącą wyrazem uznania dla jego wieloletniej działalności artystycznej i edukacyjnej.

Wystawa „Kadr po kadrze. Kluby filmowe Juliana Zawiszy” opowiada o tej mniej znanej, lecz niezwykle ważnej części historii legnickiego filmu. Przypomina ludzi, miejsca i wydarzenia, dzięki którym przez dziesięciolecia rozwijała się filmowa edukacja i twórczość niezależna. To historia klubów filmowych, ich członków, pierwszych kamer, taśm filmowych, festiwali, wspólnych wyjazdów i niezliczonych godzin spędzonych na realizacji kolejnych filmów.

Materiały i eksponaty prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów: Julian Zawisza, Muzeum Miedzi, Legnickie Centrum Kultury im. H. Karlińskiego, Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy, Legnicka Biblioteka Publiczna im. T. Gumińskiego, Artur Zawisza, Monika Kuśnierz, Karolina Kubera, Oświęcimskie Centrum Kultury, Elżbieta Stelczyk, Fundacja Porta Soli, Wojciech Obremski, Piotr Krzyżanowski, Wojciech Wikarek, Szkoła Podstawowa im. św. Franciszka z Asyżu w Legnicy i Prochowicki Ośrodek Kultury i Sportu.

Organizator: Muzeum Miedzi w Legnicy

Kurator wystawy: Tomasz Grabowski (Muzeum Miedzi w Legnicy)

Partner: Legnickie Centrum Kultury im. Henryka Karlińskiego i Miasto Legnica